Mide boşalmasını geciktirme, uzamış tokluk sağlama, beyinde iştah merkezini baskılama, insülin direncini kırma gibi birçok yoldan etki ederler.

Gıda alımı sonrası barsaktan salgılanan ve insülinin üretim ve etkinliğini artıran bir hormon olan GLP-1 adlı hormonun reseptörlerine tutunarak benzer etkiler ortaya çıkaran ilaçlardır.

En sık yan etki bulantı. Kusma, kabızlık, şişkinlık gibi mide barsak şikayetleri genelde ilaçların ilk başlandığı dönemlerde ortaya çıkan, kademeli doz artışı yapıldığında daha az saptanan ve ilaç sonrası 1 saat süre ile gıda alımının kıstlanması ile de azaltılabilen, genelde ilacı bırakmayı gerektirmeyecek şiddetteki yan etkilerdir. Daha nadir ancak ilacı bırakmayı gerektirecek ciddiyette pankreas, safra ve tiroid hastalıkları ile de karşılaşabiliyoruz.

Obez veya obezite sınırını aşmamasına rağmen ciddi kalp damar hastalığı riski taşıyan hastalar iyi bir ön değerlendirme ve düzenli doktor takibi altında ilaç kullanmaya aday olabilirler. Burada önemli olan doktor ön değerlendirmesi, doğru endikasyon ve takip. Ayrıca bunları kullanırken tıbbi beslenme tedavisi ve egzersiz de ihmal edilmemelidir.

Obezite amaçlı kullanıyorsak hedef kiloya ulaşana kadar devam edilmeli. Beynimizin yeni beslenme düzenini bir alışkanlık olarak benimsemesi, metabolik hafızaya işlenmesi 2 yıl kadar bir süre gerektirebilir. Ancak kardiyak olumlu etkileri için kullandığımız şeker hastalarında ömür boyu kullanmak da düşünülebilir.

Bir kısım hastada kiloların bir kısmı geri alınabiliyor. Burada belki kademeli azaltma, uzun süre kullanarak beyin metabolik hafızasını ve beslenme alışkanlıklarını düzeltme, gıdanın bir ödül olarak kullanılmaması gibi davranış tedavileri ile bu geri alım engellenebilir.

Hastalığa neden olan yanlış beslenme alışkanlıklarının, haraketsiz yaşamın değiştirilmesi, davranış terapileri, varsa altta yatan tıbbi hastalıkların tespiti ve tedavisi, obezitenin neden olabildiği olası diğer sağlık sorunları ile de mücadeleyi kapsayacak şekilde bütüncül yaklaşım multidisipliner yaklaşımdır.

Elbette hastanın hikayesi ve muayene bulguları araştırmada ilk basamaktır. Devamında gereken kan testleri, dinamik testler ve gerekirse radyolojik görüntüleme yöntemleri ile araştırılırlar.

Hastada hücre içine giremeyen şeker nedeni ile doku düzeyinde hipoglisemi vardır ve bu nedenle hastalar sık acıkır. Hastanın kilosu artar ve kilo aldıkça da direncin arttığı bir kısır döngü ortaya çıkar. Yemek sonrası uyku hali ve halsizlik egzersiz yapmayı da zorlaştırır.

Tioid hormonları vücudun metabolik hızını ve enerji yıkımını düzenler. Kalbin, barsakların veya tüm organların çalışma hızını ve vucut sıcaklığını tiroid hormonları dğzenler. Tiroid hormon üretimi yetersiz olursa vücut sıcaklığı düşer, halsizlik olur, kilo artar, bazal metabolizma da yavaşlayarak kilo artışı ya da en hafif hali ile kilo verememeye neden olur.

Tıbbi beslenme tedavisi kilolu olsun ya da olmasın herkesin uyması gereken bir diyettir. Buna rağmen kilosu fazla olup kilo vermeyi hedeflediğimiz bireylerde günlük kalori alımını 500-1000 kcal azaltıp kilo vermelerine yardımcı olacak bir diyet programı; ancak buna uyumda zorlanan birylerde de altta yatan nedeni yönelik veya iştahı baskılayacak medikal tedaviler eklenmelidir. Kalp hastalığı riski yüksek ve obez bireylerde iki yöntem beraber de başlanabilir.

Genelde hastaya göre düşünmek gerekir. Ancak kabaca BMI>30 üzerinde olup diyet ve egzersizden fayda görmeyen veya egzersiz yapamayacak durumda olan; ya da BMI25-30 arası olup kalp damar veya solunum hastalığı olan veya bu hastalıkları için yğüksek riski olan bireylerde ilaç tedavisi genellikle gereklidir.

Öncelikle kilo kontrolünü ilaç dışı yöntemlerle yapabildiğimiz bireyler genellikle medikal tedaviye aday değildir. Ama kalp damar hastalığı hikayesi veya yüksek riski olan bireylerde bazen kilo kontrol altındaysa bile bazı ilaçların kalp üzerine olumlu etkilerinden dolayı yine de ilaç verilmesi düşünülebilir. Bunu için iyi bir doktor değerlendirmesi ve takibi gereklidir. Bunu dışında ilacın etken maddesine hassasiyeti olan, yan etkileri nedeni ile ilacı tolere edemeyen hastalarda, ayrıca pankreas iltihabına neden olabilmesi nedeni ile geçmişinde pankreas iltihabı geçirmiş olanlarda ya da tiroid hastalıkları ile olası ilişkisi nedeni ile geçmişinde tiroid kanseri hikayesi olanlarda kullanılmamalıdır.

Doğru hastayı seçmek, doğru etken maddeyi doğru dozda başlamak, olası yan etkileri takip edebilmek, bu yan etkiler ortaya çıkarsa tedavi etmek ve yeniden ortaya çıkmalarına engel olacak tedbirleri almak ve gerektiğinde ilacı kesme kararı verebilmek için doktor takibi oldukça önemlidir.